اگر صاحب کسبوکار یا شغل آزاد هستید، احتمالاً یکی از مهمترین سؤالات شما این است که چه مشاغلی در سال ۱۴۰۵ از مالیات معاف هستند؟
در قوانین مالیاتی ایران، همه کسبوکارها وضعیت یکسانی ندارند. بعضی فعالیتها به دلیل ماهیت خود مشمول معافیت مالیاتی هستند، برخی درآمدها با نرخ صفر مالیاتی محاسبه میشوند و گروهی دیگر نیز ممکن است به دلیل برخورداری از معافیت سالانه، بخشی از درآمد مشمول مالیات خود را بدون پرداخت مالیات پشت سر بگذارند.
بنابراین وقتی درباره لیست مشاغل معاف از مالیات ۱۴۰۵ صحبت میکنیم، باید بین این موارد تفاوت قائل شویم.
یک نکته مهم دیگر نیز درباره کارتخوان وجود دارد: در ایران چیزی به نام «مالیات جداگانه کارتخوان» وجود ندارد که مثلاً با داشتن دستگاه پوز مستقیماً از هر تراکنش درصدی مالیات گرفته شود. اطلاعات تراکنشهای پایانه فروشگاهی در فرآیند بررسی فعالیت و درآمد مؤدی مورد استفاده قرار میگیرد و مالیات، در صورت تعلق، بر اساس مقررات مالیات بر درآمد و شرایط پرونده محاسبه میشود.
مهمترین گروههایی که بر اساس قوانین مالیاتی میتوانند مشمول معافیت یا نرخ صفر مالیاتی باشند عبارتاند از:
اما این فهرست به معنی آن نیست که هر فردی با یکی از این عناوین، بدون هیچ شرطی از تمام مالیاتها و تکالیف مالیاتی معاف است.
نوع فعالیت، مجوز، درآمد، شخصیت مؤدی، محل فعالیت و سایر شرایط قانونی باید بررسی شود.
فعالیتهای کشاورزی از شناختهشدهترین گروههای دارای معافیت مالیاتی هستند.
طبق ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد حاصل از فعالیتهای کشاورزی، دامپروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل، پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگلها و باغداری از پرداخت مالیات معاف است.
بنابراین در این گروه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
البته این معافیت مربوط به درآمد حاصل از فعالیتهای مشمول ماده ۸۱ است و نمیتوان آن را به تمام درآمدهای جانبی یا فعالیتهای تجاری فرد تعمیم داد.
برخی فعالیتهای فرهنگی، هنری، انتشاراتی و مطبوعاتی نیز در صورت احراز شرایط قانونی میتوانند از معافیتهای مقرر استفاده کنند.
از جمله این فعالیتها میتوان به:
اشاره کرد.
در این حوزه باید به ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم و مقررات اجرایی مربوط توجه داشت.
نکته مهم: صرف اینکه فردی خود را هنرمند، ناشر یا فعال فرهنگی معرفی کند، بهتنهایی به معنی معافیت تمام درآمدهای او نیست.
یکی دیگر از مهمترین مشوقهای مالیاتی، مربوط به صادرات است.
طبق ماده ۱۴۱ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد حاصل از صادرات کالاهای غیرنفتی و محصولات بخش کشاورزی و همچنین صادرات خدمات در چارچوب مقرر قانونی، میتواند مشمول مالیات با نرخ صفر باشد.
تفاوت «نرخ صفر» با «معافیت» در ادامه مقاله توضیح داده میشود.
برای برخی واحدهای تولیدی، معدنی و فعالیتهای خاص نیز در قوانین مالیاتی معافیتها و مشوقهایی در نظر گرفته شده است.
اما نمیتوان تمام واحدهای تولیدی را بدون توجه به محل فعالیت، تاریخ شروع فعالیت، نوع سرمایهگذاری و سایر شرایط، بهطور مطلق معاف از مالیات دانست.
فعالیت در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی نیز در قوانین کشور دارای مشوقها و معافیتهای خاص است.
اما این تصور که «هر کسبوکاری در منطقه آزاد از تمام مالیاتها معاف است» صحیح نیست.
شرایط استفاده از این مزایا به نوع فعالیت، محل فعالیت، مجوزها و مقررات مربوط بستگی دارد.
یکی از مهمترین تغییرات و اعداد مورد توجه برای صاحبان مشاغل در سال ۱۴۰۵، معافیت موضوع ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم است.
مطابق احکام مالیاتی بودجه ۱۴۰۵، میزان معافیت درآمد مشمول مالیات سالانه صاحبان مشاغل موضوع ماده ۱۰۱ برابر با:
۲.۸ میلیارد ریال = ۲۸۰ میلیون تومان
تعیین شده است.
این موضوع با «معاف بودن یک شغل» تفاوت دارد.
یعنی اگر شخصی صاحب یک کسبوکار مشمول مالیات باشد، نمیتوان گفت چون تا ۲۸۰ میلیون تومان درآمد دارد، شغل او ذاتاً معاف از مالیات است؛ بلکه مبلغ معافیت سالانه ماده ۱۰۱ در محاسبه درآمد مشمول مالیات او اثر میگذارد.
شرط مهم استفاده از ماده ۱۰۱
بر اساس متن ماده ۱۰۱، استفاده از این معافیت به انجام تکالیف قانونی مربوط، از جمله تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر، وابسته است. همچنین طبق مقررات مربوط به برخورداری از معافیتها و نرخ صفر، رعایت تکالیف قانونی مؤدی اهمیت اساسی دارد.
یکی از پرجستجوترین عبارات کاربران در این زمینه، «مشاغل معاف از مالیات کارتخوان» است.
اما باید یک اشتباه رایج را اصلاح کنیم:
کارتخوان خودش شغل یا نوع مالیات نیست.
اگر یک کسبوکار طبق قانون معاف از مالیات باشد، استفاده از دستگاه کارتخوان بهتنهایی باعث از بین رفتن معافیت آن نمیشود.
از طرف دیگر، اگر فعالیتی مشمول مالیات باشد، داشتن کارتخوان یا نداشتن آن، اصل تکلیف مالیاتی را از بین نمیبرد.
در سال ۱۴۰۵ نیز استفاده از پایانه فروشگاهی و اطلاعات تراکنشها همچنان در چارچوب قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان اهمیت دارد. حتی اعتبار رسید کارتخوان بهعنوان صورتحساب الکترونیکی برای برخی مؤدیان تا پایان سال ۱۴۰۵ تمدید شده است.
بنابراین بهتر است به جای عبارت نادرست «مالیات کارتخوان»، از عبارتهایی مانند مالیات بر درآمد کسبوکار دارای کارتخوان یا وضعیت مالیاتی تراکنشهای کارتخوان استفاده کنیم.
نمیتوان صرفاً با توجه به عنوان صنفی پاسخ «بله» داد.
برای تعیین وضعیت مالیاتی باید مشخص شود:
بنابراین عبارت «تمام نانواییها، سوپرمارکتها یا داروخانهها از مالیات کارتخوان معاف هستند» یک حکم کلی و قابل اتکا نیست.
این دو اصطلاح در بسیاری از سایتها به جای یکدیگر استفاده میشوند، اما تفاوت دارند.
معافیت مالیاتی
در معافیت، درآمد یا فعالیت مشخص طبق قانون از پرداخت مالیات معاف میشود.
مالیات با نرخ صفر
در نرخ صفر، درآمد همچنان در فرآیند مالیاتی اظهار و بررسی میشود، اما مالیات آن با نرخ صفر محاسبه میشود.
در سال ۱۴۰۵، این تفاوت برای صاحبان مشاغل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا رعایت تکالیف قانونی میتواند شرط استفاده از معافیت، نرخ صفر یا مشوق مالیاتی باشد. حتی طبق اصلاحیههای مربوط به جرائم قانون پایانههای فروشگاهی، برخی تخلفات میتوانند باعث محرومیت از معافیتها و نرخ صفر همان سال شوند.
برای اینکه وضعیت مالیاتی مشاغل را بهتر متوجه شوید، جدول زیر مهمترین گروههای فعالیت را بهصورت خلاصه نشان میدهد:
| گروه فعالیت | وضعیت کلی در سال ۱۴۰۵ | توضیح |
| کشاورزی | معاف | درآمد فعالیتهای مشمول ماده ۸۱ |
| دامداری و دامپروری | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| زنبورداری | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| پرورش طیور | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| پرورش ماهی | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| صیادی و ماهیگیری | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| نوغانداری | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| باغداری | معاف | در چارچوب ماده ۸۱ |
| برخی فعالیتهای فرهنگی و هنری | معافیت مشروط | با رعایت مقررات مربوط |
| برخی فعالیتهای انتشاراتی و مطبوعاتی | معافیت مشروط | طبق مقررات ماده ۱۳۹ |
| صادرات مشمول ماده ۱۴۱ | نرخ صفر | با رعایت شرایط قانونی |
| برخی فعالیتهای تولیدی | معافیت/مشوق مشروط | بسته به قانون و شرایط فعالیت |
| برخی فعالیتهای مناطق آزاد | معافیت/مشوق مشروط | بسته به نوع فعالیت و شرایط قانونی |
| برخی مؤسسات خیریه و عامالمنفعه | معافیت مشروط | نیازمند احراز شرایط قانونی |
| موضوع | مبلغ/وضعیت در ۱۴۰۵ |
| معافیت سالانه ماده ۱۰۱ صاحبان مشاغل | ۲۸۰ میلیون تومان |
| حد نصاب فروش تبصره ماده ۱۰۰ | ۷۲ میلیارد تومان |
| درآمد صادراتی مشمول ماده ۱۴۱ | نرخ صفر طبق شرایط قانونی |
| فعالیتهای کشاورزی موضوع ماده ۸۱ | معاف |
| برخی فعالیتهای فرهنگی و هنری | معافیت مشروط |
رقم ۲۸۰ میلیون تومان برای معافیت سالانه ماده ۱۰۱ و رقم ۷۲ میلیارد تومان برای سقف فروش مشاغل مشمول تبصره ماده ۱۰۰ در احکام مالیاتی بودجه ۱۴۰۵ اعلام شده است.
ماده ۱۰۱ یکی از مهمترین مواد قانون مالیاتهای مستقیم برای صاحبان مشاغل حقیقی است.
بر اساس این ماده، درآمد سالانه مشمول مالیات صاحبان مشاغل که شرایط قانونی را رعایت کرده و اظهارنامه خود را در موعد مقرر ارائه کردهاند، تا میزان معافیت تعیینشده از مالیات معاف میشود و مازاد آن طبق نرخهای مربوط محاسبه خواهد شد.
فرض کنید درآمد مشمول مالیات یک صاحب کسبوکار پس از محاسبه درآمد و هزینههای قابل قبول، ۴۰۰ میلیون تومان باشد.
اگر شرایط استفاده از ماده ۱۰۱ را داشته باشد:
۴۰۰ میلیون تومان – ۲۸۰ میلیون تومان = ۱۲۰ میلیون تومان
یعنی بخش معاف از درآمد مشمول مالیات او ۲۸۰ میلیون تومان است و فقط مازاد آن وارد محاسبات مالیاتی میشود.
البته این مثال صرفاً برای توضیح مفهوم ماده ۱۰۱ است و محاسبه واقعی مالیات میتواند به جزئیات پرونده، درآمد مشمول مالیات، هزینههای قابل قبول و نرخهای مربوط بستگی داشته باشد.
تبصره ماده ۱۰۰ در سال ۱۴۰۵ چیست؟
تبصره ماده ۱۰۰ یکی از تسهیلات مهم برای صاحبان مشاغل کوچک است.
در سال ۱۴۰۵، حداکثر میزان فروش کالا و خدمات برای مشاغل مشمول این تبصره ۷۲ میلیارد تومان تعیین شده است.
البته این عدد به معنی «معافیت ۷۲ میلیارد تومانی از مالیات» نیست.
این نکته بسیار مهم است:
۷۲ میلیارد تومان = سقف فروش برای شمول مقررات تبصره ماده ۱۰۰
و
۲۸۰ میلیون تومان = سقف معافیت سالانه ماده ۱۰۱
این دو را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.
خیر.
معافیت از پرداخت مالیات به معنی حذف تمام تکالیف مالیاتی نیست.
بسته به نوع فعالیت و مقررات مربوط ممکن است مؤدی همچنان نیاز داشته باشد:
در واقع یکی از اشتباهات رایج صاحبان کسبوکار این است که «معافیت» را با «عدم نیاز به انجام تکالیف مالیاتی» یکی میدانند.
اگر کسبوکاری کارتخوان دارد، باید وضعیت پایانه فروشگاهی خود را در چارچوب مقررات مالیاتی مشخص کند.
استفاده از کارتخوان بانکی بهتنهایی به معنی مشمول شدن یا معاف شدن از مالیات نیست.
همچنین در سال ۱۴۰۵ برای برخی مؤدیان، رسید کارتخوان یا درگاه پرداخت در شرایط مشخص همچنان میتواند در حکم صورتحساب الکترونیکی باشد؛ این حکم تا پایان سال ۱۴۰۵ تمدید شده است.
از سوی دیگر، استفاده از کارتخوان، حساب بانکی یا حافظه مالیاتی متعلق به شخص دیگر میتواند تبعات مالیاتی و جریمه داشته باشد و حتی در شرایطی موجب محرومیت از معافیتها، نرخ صفر و مشوقهای همان سال شود.
بنابراین برای صاحبان کسبوکار، ثبت صحیح کارتخوان و اتصال آن به پرونده مالیاتی مربوط اهمیت زیادی دارد.
اگر فقط یکی از شرایط زیر را دارید، بدون بررسی بیشتر نباید نتیجه بگیرید که از مالیات معاف هستید:
در تمام این موارد باید مبنای قانونی معافیت مشخص شود.
برای پاسخ دقیق به سؤال «چه مشاغلی از مالیات معاف هستند؟» بهتر است به جای یک لیست ساده، چهار وضعیت را از هم جدا کنیم:
گروه اول: فعالیتهای ذاتاً دارای معافیت قانونی
مانند فعالیتهای کشاورزی موضوع ماده ۸۱، در صورت احراز شرایط قانونی.
گروه دوم: فعالیتهای دارای معافیت مشروط
مانند برخی فعالیتهای فرهنگی، هنری، خیریهای و آموزشی که شرایط قانونی خاص دارند.
گروه سوم: درآمدهای مشمول نرخ صفر
مانند برخی درآمدهای صادراتی موضوع ماده ۱۴۱.
گروه چهارم: مشاغل عادی دارای معافیت سالانه
مشاغلی که ذاتاً معاف نیستند اما میتوانند از معافیت سالانه ماده ۱۰۱ استفاده کنند؛ در سال ۱۴۰۵ این مبلغ ۲۸۰ میلیون تومان تعیین شده است.
“`htmlاگر کسبوکار شما در گروه مشاغل معاف از مالیات ۱۴۰۵ قرار دارد، داشتن کارتخوان بهخودیخود باعث از بین رفتن معافیت شما نمیشود. با این حال، ثبت صحیح پایانه فروشگاهی و مدیریت درست تراکنشها برای جلوگیری از مشکلات مالیاتی اهمیت زیادی دارد.
💡 پیشنهاد پوزاینجا: قبل از خرید یا تعویض دستگاه، نوع فعالیت و نیاز کسبوکارتان را در نظر بگیرید و برای انتخاب دستگاه مناسب، مدلهای مختلف را بررسی کنید. مشاهده قیمت و خرید کارتخوان
در سال ۱۴۰۵، برای تشخیص اینکه یک کسبوکار معاف از مالیات است یا خیر، نباید فقط به عنوان شغلی آن توجه کرد.
مهمترین مواردی که باید بررسی شوند عبارتاند از:
نوع فعالیت + قانون مربوط + میزان درآمد + مجوز + شرایط مؤدی + تکالیف مالیاتی
فعالیتهای کشاورزی موضوع ماده ۸۱، برخی فعالیتهای فرهنگی و هنری، برخی فعالیتهای خاص و درآمدهای صادراتی مشمول نرخ صفر، از مهمترین مواردی هستند که باید بررسی شوند.
در کنار این موارد، صاحبان مشاغلی که ذاتاً معاف نیستند نیز میتوانند در صورت داشتن شرایط، از معافیت سالانه ماده ۱۰۱ استفاده کنند که در سال ۱۴۰۵ مبلغ آن ۲۸۰ میلیون تومان تعیین شده است.
از طرف دیگر، داشتن کارتخوان به معنی پرداخت «مالیات کارتخوان» نیست. کارتخوان یک ابزار پرداخت است و اطلاعات تراکنشهای آن در چارچوب نظام مالیاتی مورد استفاده قرار میگیرد.
بنابراین اگر صاحب فروشگاه، مغازه، کسبوکار خانگی، خدماتی یا اینترنتی هستید، بهتر است قبل از هر تصمیمی ابتدا وضعیت پرونده مالیاتی، نوع فعالیت و تکالیف مربوط به پایانه فروشگاهی خود را بررسی کنید.
پوزاینجا نیز در کنار ارائه و فروش دستگاههای کارتخوان، تلاش میکند اطلاعات کاربردی و بهروز درباره کارتخوان، مالیات و قوانین مرتبط با کسبوکارها در اختیار صاحبان مشاغل قرار دهد.
